expo zeilsculptuur Forum Julianum

Amandus VanQuaille / The Nomad Project

Vrijdag 11 oktober 2019 > Zaterdag 30 november 2019

za 30/11

Vanaf 11 oktober tem 30 november is in een leegstaand winkelpand op het Julianusplein een expo te bezichtigen over de totstandkoming van de zeilsculptuur Forum Julianum. De Antwerpse (textiel)architect Armand VanQuaille (The Nomad Concept) kreeg voor deze constructie in het Julianuscomplex de International Design Award. Deze award bekroont de meest visionaire ontwerpers ter wereld, ontdekt nieuw en opkomend talent en promoot de waardering van design wereldwijd. Op zondag 27 oktober brengt het Kamerkoor Maastricht hier een uniek concert in het kader van 'Klassiek en Architetuur'. Meer info over het concert vind je hier

Tongeren is een historische stad met een Gallo-Romeins verleden. De stad heeft een lange traditie opgebouwd als handelscentrum in de streek. Op 300 meter van de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek en de markt bevindt zich een voormalig kloostercomplex van de “Arme Klaren” (Clarissen). Het gebouw werd – na jarenlang verval - in 2008 gerestaureerd en omgevormd tot Shopping Julianus waarin onder meer een nieuw hotel werd gevestigd. De reconversie van het voormalig klooster ging gepaard met de vraag voor een membraansculptuur, die de bezoekers die over het plein wandelen een droge passage aanbieden naar het achterliggend nieuwe shopping complex. Het historische gebouw dient als attractieve ‘inkom’ naar het achterliggend complex dat een bijzondere architecturale meerwaarde heeft. Hierdoor worden de historische waarden van de stad gebonden aan de noodzakelijke vernieuwing van de 21ste eeuw.

Het membraan-project Julianus in Tongeren balanceert letterlijk tussen kunst, design en architectuur. Deze architectuur in textiel zoekt de extremen op van wat mogelijk is met hedendaags materiaal, statische analyses en adequate optimale vormen.

Aan de hand van verschillende maquettes, schetsen en nauwkeurig berekende wiskundige simulaties zocht Amandus VanQuaille naar een vorm die aansloot bij het concept en de architecturale visie van de architecten van het volledig gebouw (Jules Vanleysen en zijn bureau ‘Holistic Architecture 50 5’).  Hij ontwikkelde computerprogramma’s om de vormen en krachten nauwkeurig te berekenen in AutoCAD. De maquette blijft echter boven alles het middel bij uitstek om de kwaliteit van de ruimte op voorhand in te schatten. Schetsen en maquettes zijn aloude procedés die niet vervangen kunnen worden door virtuele simulaties op de computer.

Architect Amandus VanQuaille is pionier in de membraan-architectuur. Sinds tientallen jaren is hij op zoek naar nieuwe, visuele systemen en methoden om membranen vorm te geven (als natuurkundig geoptimaliseerd vlies), te berekenen, te analyseren te begrijpen. Alleen door de patronen en de achterliggende wiskunde te doorgronden, kan men uiterst lichte en elegante organische vormen creëren. Organische architectuur is geen doel, maar een middel om architectuur te creëren met een uiterst minimum aan materiaal: alleen door hun geoptimaliseerde structuren konden bomen en organismen zo groot en performant worden. Architectuur moet onze natuurlijke resources zo optimaal mogelijk gebruiken en niet verkwanselen aan een “dictaat van de vorm” door de architect. Integendeel: door de vorm zichzelf te laten kiezen, bekomt de architect in alle bescheidenheid een elegante vorm die niet door hoogmoed wordt gedicteerd. De architect stuurt de vorm en creëert de premissen of randvoorwaarden, maar de uiteindelijke optimale vorm wordt bepaald door natuurkundige wetten en principes.

MONTAGE

De reusachtige vrije overspanning van maar liefst 40 op 40 meter wordt ondersteund door 3 zwevende masten van elk 17 meter hoog, die balanceren op gespannen RVS kabels. Geen enkele mast raakt de grond zodat de vrije ruimte op de binnenkoer onbelemmerd benut kan worden.

Het zeil van 850 m² balanceren was geen evidentie, zo bleek uit het veelvoud aan krachtproeven en berekeningen waaraan het zeil moest voldoen.

De driedimensionale organische vorm van het zeil wordt – zoals bij elk kledingstuk – in vlakke patronen verdeeld. Ook hierachter schuilt heel wat wiskunde en technologie. De patronen worden heel precies met een laser uitgesneden, en met de hand verwerkt en aan elkaar gelast. Het lassen gebeurt door zeer gespecialiseerde bedrijven. De patronen worden versneden en aan elkaar gelast zodat het zeil uit één geheel bestaat dat volledig wind- en sneeuwvast is.  Tijdens het onderhoud kan men dan ook gewoon over het zeil wandelen, om moeilijk bereikbare punten te controleren. Ook worden de onderlinge verbindingen, profielen en sluitstukken getest en gecontroleerd alvorens het uiteindelijke montageproces start.

Hoewel de zorgvuldige voorbereiding van planning jaren duurde, werd de montage in amper 3 dagen uitgevoerd. Alle onderdelen werden over het gebouw tot op het binnenplein gehesen met behulp van een enorme kraan van 100 meter hoog (in de Schiervelstraat). De volledige constructie (zeil, masten, kabels) werden als één geheel omhoog getrokken. Daarna werden de hoekpunten één voor één zijdelings naar de steunpunten getrokken en bevestigd. Als laatste werden de kabels onder de masten gemonteerd De masten dienden daarvoor omhoog getrokken en tegelijk geduwd te worden om de enorme kabels te kunnen bevestigen. Als laatste werden de kabels en spanners afgeregeld om de noodzakelijke voorspanning te bekomen. Dit alles gebeurde onder permanent toezicht van de architect. Onvoorziene grillige weersomstandigheden bemoeilijkten de montage aanzienlijk. De enorm complexe montage werd in 3 dagen en nachten geklaard.